Alienation

Actual information2-1920x250

During my borderline psychosis – I call it this because this is how I learnt to explain it to people  many years later- I experienced a feeling that can best be described as being totally cut off from my own feelings but also cut off from the world around me. It felt as if I was wrapped up in a thick layer of cellophane, as if my own sense of being and the world around me was being played out behind a thick plate of glass. It sometimes felt as if my head had become a satellite, circling the earth at a vast distance and at terrifying speed. In a desperate attempt to keep a grip on what was happening to me, my thoughts were racing around at a hundred miles an hour.

My whole perception of things which I had always taken for granted had changed. I had images of myself as an astronaut whose lifeline to his spacecraft had been cut and who was forever destined to float in a dark and infinite universe. These images may seem like a symptom of a psychotic episode but I perceive it as a resourceful attempt of my mind or spirit to communicate the reality that I was experiencing at that moment in time.

Only much later did I come across a book that for the first time described all my feelings and experiences. The book was written by Sacha van Rood and is called ‘Autisme/depersonalizatie/derealisatie (autism/depersonalization/decreolization)

On the site of bol.com the title came with the attached information that ‘…the boek is chaotic and unclear’.

I guess this is just a matter of perspective. For me the book was invaluable because it was the first in which I was able not only to recognize my own experience of the condition, it also enabled me to place the whole experience in a much more holistic perspective because it put it in the meaningful context of how human beings function, how they react and when they feel hurt and threatened.

It still baffles me how science can totally disregard the information someone from his own hands on experience has to offer. How much personal testimony does it take to at least start to treat the information of people who have gone through the experience as a serious source of information? Information which perforce has to come in the form of images since visual language is the only language capable of expressing the experience of psychosis.

For me Sacha van Rood’s explanation conjured up the image of a sea anemone who, in a safe and nourishing environment, will spread its tentacles and reach out and make a connection with  the world around it, but when threatened or in danger will retract its tentacles and break off contact with the world and, to use a totally unscientific term, will become temporarily unstuck from the network of creation. Years later, during my first year as a psychology student at Utrecht University, I submitted a plan to write a paper on the subject of alienation. My choice of subject was totally unscientific, it was based on my experience based conviction that it was alienation that was at the root of my borderline psychosis, and that this may also be an important but ignored factor in the treatment of psychiatric disorders in general.

I don’t pretend that this is a scientific thesis, it is a vantage point based on years and years of personal experience of slowly regaining balance and becoming reconnected with a number of long lost inner aspects of myself and with the world around me. The theme for my paper was not approved and I ended up dropping out of my studies.

Another testimony which fits in with the same image of connection and disconnection comes from a group of prisoners who managed to survive years of forced labour during their imprisonment in a Gulag prison camp. They made a pact amongst themselves to smile at each other at least once during roll call. After their release they all attributed the survival of the entire group to this one simple but hard to fulfill pact.

If one smile a day can save people in such situations from going under, imagine what an open ear, a question asked out of genuine interest, a heart to heart talk or listening without judging can do towards helping someone who has become disconnected from him- or herself to connect with themselves and their surroundings.

 

Inez Risseeuw

Steunpunt GGZ Utrecht

May 9th 2019

Inez400x300

Inez Risseeuw

Steunpunt GGZ Utrecht

May 9th 2019

Vervreemding

Tijdens mijn randpsychose, want zo leerde ik het jaren later benoemen, heb ik een gevoel ervaren dat ik het beste kan omschrijven als een volledig afgescheiden raken, niet alleen van mijn eigen wezen maar ook van de wereld om me heen.

Ik had het gevoel alsof ik in een dikke laag cellofaan gewikkeld was, alsof mijn gevoel en de omringende wereld zich achter een dikke glasplaat afspeelden. Of, om er nog maar een beeld tegenaan te gooien, alsof mijn hoofd een satelliet werd die op grote eenzame afstand en in een adembenemend tempo om de aarde cirkelde, want in hun poging greep te houden op wat er met me aan de hand was, draaiden mijn gedachten op volle toeren. De oude vanzelfsprekende verbanden waren volkomen zoek en ik ‘kreeg’ beelden van een astronaut wiens lijntje met zijn ruimtevaartuig dreigt te breken, waardoor hij voortaan eindeloos rond moet zweven in een donker en oneindig ruim. Beelden die misschien psychotisch aandoen maar die in mijn optiek een vindingrijke poging zijn van mijn geest om e.e.a. voor mezelf te verduidelijken.

Gevoelens en ervaringen die ik pas veel later heel herkenbaar beschreven vond in het boek ‘Autisme /depersonalisatie / derealisatie’ van Sacha van Rood.

Als ik het boek opnieuw probeer te bestellen zie ik tot mijn ergernis dat de titel op de site van bol.com het predicaat meekrijgt van ‘onduidelijk en chaotisch’. En dat terwijl ik in dit boek niet alleen voor het eerst mijn eigen ervaring van depersonalisatie en derealisatie herkende, maar die ook voor het eerste leerde benoemen en in een groter kader plaatsen, alles opnieuw opgenomen raakte in een groter, begrijpelijk geheel van hoe wezens functioneren, hoe ze reageren op dreiging of verwonding.

Hoeveel proefondervindelijke ervaring is ervoor nodig om iemands persoonlijke getuigenis op zijn minst serieus te nemen, mee te laten wegen met de heersende theorie van mensen die nooit de binnenkant van psychose hebben meegemaakt?

Het beeld die de uitleg van Sacha van Rood bij mij opriep, was die van een zeeanemoon die in veilige, voorspoedige omstandigheden zijn tentakels naar buiten uitstulpt, uitspreidt, uitreikend naar, zich verbindend met de wereld om zich heen en in geval van dreiging of gevaar zijn tentakels terugtrekt, het contact met de wereld verbreekt en zo tijdelijk losraakt van het weefsel van de schepping, om maar eens een heel onwetenschappelijk woord te gebruiken.

Jaren later, tijdens mijn eerste jaar psychologie aan de faculteit Sociale Wetenschappen in Utrecht, vatte ik het plan op om mijn eerstejaars paper over het thema vervreemding te schrijven. De keuze voor dat thema was alles behalve wetenschappelijk, maar wel gebaseerd op mijn door ervaring gegroeide overtuiging dat vervreemding aan de basis ligt van mijn randpsychose, maar misschien wel aan die van elke verstoring van ons psychisch functioneren.

Een volledig onwetenschappelijke stelling dus, maar gestoeld op jarenlange ervaring van langzaam weer in balans komen en weer verbonden raken met lang afgesneden aspecten van mezelf en met de wereld om me heen. Het thema voor mijn paper werd afgekeurd en met mijn studie is het nooit meer goed gekomen.

Een andere getuigenis die voor mij eenzelfde beeld bevestigt, komt voort uit de ervaring van een groep dwangarbeiders die hun jarenlange gevangenschap  in de Goelag wisten te overleven. Hun afspraak was dat ze elke ochtend tijdens het appèl minstens een keer naar elkaar zouden glimlachen. Het feit dat ze hun beproeving allemaal  wisten te overleven schreven ze zonder uitzondering toe aan die ene simpele, maar soms zo zwaar vallende belofte aan elkaar.

Als één glimlach per dag mensen onder dergelijke omstandigheden kan behoeden voor de ondergang, wat zal dan een oprecht geïnteresseerde vraag, een goed gesprek, een open luisteren wel doen om iemand die de verbinding met zichzelf en met zijn omgeving is kwijtgeraakt, te helpen zich weer met zichzelf en met zijn omgeving te verbinden?

 

Inez Risseeuw

Steunpunt GGZ Utrecht

9 mei 2019

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *